Wskaźniki kryzysu cywilizacji

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail

W tym miejscu znajdziecie regularnie aktualizowane wskaźniki, pozwalające ocenić tempo upadku cywilizacji.

Wskaźniki odnoszą się do postępującej degradacji klimatu oraz gospodarki. Ich wartość jest aktualizowana na podstawie wiarygodnych źródeł.

Dla każdego wskaźnika znajdziecie:

  • krótki opis wskaźnika oraz jego znaczenia dla cywilizacji
  • naszą subiektywną ocenę bieżącej wartości wskaźnika w skali od bezpiecznej do krytycznej
  • wykres obrazujący zmiany wskaźnika w czasie
  • limit wartości krytycznej – jako czerwone tło na wykresie – o ile da się go subiektywnie określić

Kliknij w nazwę wskaźnika żeby przejść do jego opisu i wykresu:

wskaźnik wart. krytycznaWzrost średniej temperatury
wskaźnik wart. krytycznaWzrost CO2 w atmosferze
wskaźnik wart. groźnaWzrost metanu w atmosferze
wskaźnik wart. groźnaSpadek pokrywy lodowej w Arktyce
wskaźnik wart. groźnaTempo wzrostu światowego PKB
wskaźnik wart. groźnaZmiana cen żywności
wskaźnik wart. groźnaWzrost cen ropy
wskaźnik wart. niepokojącaWzrost stopy procentowej
wskaźnik wart. niepokojącaWzrost cen złota
trzy kreski

Wzrost średniej temperatury

wskaźnik wart. krytyczna

Opis wskaźnika – dlaczego warto go obserwować

Średnia globalna temperatura odchyla się obecnie o ponad 1 st. C od średniej temperatury przedindustrialnej. Jest to znaczny poziom ocieplenia w skali zmian geologicznych, który wystąpił w ciągu zaledwie dwustu lat i szybko postępuje.

Wartość ocieplenia równa ok. 2 st. C powyżej średniej przedindustrialnej uznaje się za poziom krytyczny, powyżej którego chaos klimatyczny będzie stanowił bezpośrednie zagrożenie dla cywilizacji.

Zmiana wskaźnika na osi czasu – odległość od wartości krytycznej

Wskaźnik temperatura

trzy kreski

Wzrost CO2 w atmosferze

wskaźnik wart. krytyczna

Opis wskaźnika – dlaczego warto go obserwować

Dwutlenek węgla to najważniejszy gaz cieplarniany. Jego stężenie w atmosferze stale rośnie ze względu na emisje gazów globalnego przemysłu. Według klimatologów obecny wzrost średniej temperatury wynika głównie ze wzrostu stężenia dwutlenku węgla.

Niestety pełny efekt cieplarniany występuję z dużym opóźnieniem, co oznacza, że dzisiejszy poziom dwutlenku węgla będzie oddziaływał na klimat jeszcze przez wiele lat. W ciągu ostatnich lat został przekroczony symboliczny groźny poziom 400 ppm (cząstek na milion). Za bezpieczny poziom niektórzy klimatolodzy uważają 350 ppm.

Wzrost stężenia CO2 w atmosferze postępuje w zbliżonym, wyrównanym tempie w horyzoncie ostatnich latach, pomimo kolejnych szczytów klimatycznych i planów zrównoważonego rozwoju, które w teorii zakładają spadek emisji CO2 o 50% i więcej w stosunkowo krótkim czasie. Taka tendencja obrazuje całkowitą niemoc elit politycznych w zakresie zmiany uzależnienia obecnej cywilizacji od ciągłego wzrostu PKB opartego o spalanie paliw kopalnych.

Zmiana wskaźnika na osi czasu – odległość od wartości krytycznej

trzy kreski

Wzrost metanu w atmosferze

wskaźnik wart. groźna

Opis wskaźnika – dlaczego warto go obserwować

Metan jest drugim najważniejszym gazem cieplarnianym po dwutlenku węgla. Jego potencjał cieplarniany w krótkim okresie jest przy tym kilkadziesiąt razy większy niż CO2.

Na skutek gwałtownego ocieplenia Arktyki pokłady metanu dotychczas zamrożone pod dnem morza oraz pod powierzchnią wiecznej zmarzliny syberyjskiej zaczynają wydostawać się do atmosfery. Ewentualny gwałtowny wzrost emisji metanu z tych źródeł na skutek powyższego sprzężenia zwrotnego stanowi obecnie jedno z największych zagrożeń klimatycznych oraz cywilizacyjnych.

Obecnie widoczny jest stały wzrost stężenia metanu w atmosferze, jednak brak oznak gwałtownego przyspieszenia tego trendu, co byłoby materializacją najbardziej czarnego scenariusza klimatycznego.

Zmiana wskaźnika na osi czasu – odległość od wartości krytycznej

Wskaźnik metan
trzy kreski

Spadek pokrywy lodowej w Arktyce

wskaźnik wart. groźna

Opis wskaźnika – dlaczego warto go obserwować

Pokrywa lodowa w Arktyce to jeden z najważniejszych ziemskich „klimatyzatorów”. Lód ochładza region wokół bieguna, sprawiając, że półkula północna podzielona jest na wyraźne strefy klimatyczne, wzdłuż południków. Bardzo silne wiatry, zwane prądem strumieniowym (Jetstream) wieją wokół bieguna, oddzielając chłodne powietrzne polarne od cieplejszych stref na południu. Lód odbija także większość promieni słonecznych, dzięki czemu Ziemia wokół bieguna nie akumuluje ciepła. Arktyka razem z Grenlandią regulują też obieg kluczowego dla klimatu Europy (ale nie tylko) podpowierzchniowego prądu morskiego (Golfstrom).

W całej historii istnienia naszego gatunku Arktyka była pokryta lodem przez cały rok, z fluktuacją grubości i powierzchni pokrywy w trakcie roku. Jednak obserwowana w ostatnich latach dynamika spadku pokrywy lodowej Arktyki wskazuje, iż już za kilka lat lód w miesiącach letnich może z Oceanu Arktycznego zniknąć. Później brak lodu będzie się poszerzał na dalsze miesiące roku. Jeśli do tego dojdzie Ziemię czeka chaos klimatyczny. Po zniknięciu lodu nasilą się bowiem liczne sprzężenia zwrotne.

  • W szczególności ciemna woda arktyczna zacznie absorbować znacznie więcej ciepła z promieni słonecznych.
  • Dodatkowo, zgodnie z elementarnymi zasadami fizyki, energia potrzebna do stopienia lodu w danym czasie, po jego całkowitym zniknięciu prowadzi do bardzo wysokiego wzrostu temperatury otaczającej wody. Czyli Arktyka z „klimatyzatora” stanie się lokalnym „piecykiem”. 
  • Ponadto, przy jeszcze szybciej rosnącej temperaturze Arktyki wzmoży się emisja metanu (z dna płytkich mórz oraz roztopionej syberyjskiej tundry). Metan w krótkim okresie ma natomiast kilkadziesiąt razy silniejszy filtr cieplarniany niż dwutlenek węgla.
  • Na dodatek, przebieg Golfstrom może zostać zaburzony, a nawet zatrzymany, co paradoksalnie może przejściowo doprowadzić do małej epoki lodowcowej w Europie.
  • Oczywiście, w takich warunkach, meandrowanie prądu strumieniowego (opadanie dużymi zakolami na południe lub podnoszenie się na północ) będzie jeszcze bardziej nagminne i intensywne, przez co w Europie i Ameryce Północnej dochodzić będzie do ekstremów pogodowych (siarczyste mrozy, susze, powodzie, upały, etc).

Zmiana wskaźnika na osi czasu – odległość od wartości krytycznej

Wskaźnik lód
trzy kreski

Wzrost światowego PKB

wskaźnik wart. groźna

Opis wskaźnika – dlaczego warto go obserwować

Współczesny światowy system gospodarczy nie może obejść się bez tzw. wzrostu, czyli coraz większej produkcji i sprzedaży dóbr i usług. W uproszczeniu wzrost ten można mierzyć za pomocą zmiany Produktu Krajowego Brutto (PKB).

Im niższy wzrost PKB, lub co gorsza ujemny, tym większe napięcia będą występować w światowej gospodarce, systemie finansowym i w polityce. 

Światowe PKB w ostatnich latach ciągle rośnie, jednak znacznie wolniej niż przeciętnie w XX wieku.

Pandemia korona-wirusa w 2020r. sprowadziła globalny wzrost gospodarczy do poziomu mocno ujemnego. Po opanowaniu pandemii, od roku 2021 nastąpiło równie gwałtowne ożywienie globalnej konsumpcji, a w ślad za nim PKB. Jednak średni wzrost obliczony za ostatnie kilka lat wskazuje na kontynuację tendencji spadkowej.

Taka sytuacja będzie istotnie wzmacniać destrukcyjne tendencje w światowym porządku gospodarczym, politycznym i społecznym.

Zmiana wskaźnika na osi czasu – odległość od wartości krytycznej

Wskaźnik PKB
trzy kreski

Zmiana indeksu cen żywności

wskaźnik wart. groźna

Opis wskaźnika – dlaczego warto go obserwować

Cena, a więc dostępność żywności, wyznacza zdolność zaspokojenia podstawowej potrzeby rosnącej populacji ludzi na świecie. Jeśli najważniejsze surowce rolne na światowych giełdach towarowych drożeją, biedniejsze regiony świata zaczynają to dotkliwie odczuwać. Dlatego rosnące ceny żywności są ważną potencjalną przyczyną destabilizacji społecznej i politycznej. Dobrym przykładem jest „wiosna afrykańska” w 2011 roku, która właśnie nałożyła się na szczyt cen płodów rolnych.

Na skutek rosnącej liczby gwałtownych zjawisk pogodowych, rosnącej liczby kryzysów epidemiologicznych oraz zaburzeń w podaży związanych z wojnami handlowymi oraz rosnącymi cenami energii ceny żywności od kilku kwartałów znajdują się w szybkim trendzie wzrostowym. Wartość indeksu osiągnęła już poziom krytyczny, przy którym należy spodziewać się podobnych napięć społecznych, jak te z 2011 roku.

Zmiana wskaźnika na osi czasu – odległość od wartości krytycznej

Wskaźnik żywność
trzy kreski

Wzrost cen ropy

wskaźnik wart. groźna

Opis wskaźnika – dlaczego warto go obserwować

Ropa razem z innymi węglowodorami stanowi główne źródło energii napędzającej naszą cywilizację przemysłową. Im droższa ropa (oraz inne surowce energetyczne, jak gaz, węgiel), tym droższe stają się wszystkie produkty i usługi, z których korzystamy. Najbiedniejsze kraje oraz ubogie grupy społeczne w bogatych krajach notują wówczas spadek poziomu życia najszybciej i najmocniej.

Przez ostatnie lata ustanowiliśmy szczyt wydobycia taniej ropy (konwencjonalnej). Jednocześnie podaż ropy z alternatywnych, drogich źródeł była subsydiowana przez bardzo niski koszt pieniądza (stopę procentową ustalaną przez banki centralne). Przykładem może być ropa łupkowa w USA. Źródła te jednak, aby podtrzymywać produkcję potrzebują drogiej ropy obok taniego kredytu. Na domiar złego mają one zwykle krótki cykl eksploatacji.

Podsumowując, podaż ropy w nadchodzących latach nie będzie w stanie zaspokoić strukturalnego, rosnącego popytu, który ustanawia nowe szczyty, mimo zwiększania tzw. zielonych źródeł energii. Taka nierównowaga będzie powodować prawdopodobnie gwałtowne epizody wzrostu ceny ropy, przeplatane krótkotrwałym spadkiem popytu na nią (recesją gospodarczą). Taka sytuacja będzie zwiększać niestabilność globalnej gospodarki i porządku społecznego w poszczególnych krajach.

Za wartość krytyczną, która będzie popychać gospodarkę w stronę recesji, można uznać na podstawie obserwacji historycznych cenę około 80-120 USD za baryłkę.

Wskażnik ropa
Wykres cena ropy
trzy kreski

Wzrost stopy procentowej

wskaźnik wart. niepokojąca

Opis wskaźnika – dlaczego warto go obserwować

Gospodarka światowa od kilkudziesięciu lat zawdzięcza wzrost gospodarczy w coraz większym stopniu konsumpcji na kredyt, a więc konsumpcji „pożyczonej” z przyszłości. Aby zachęcić ludność do takiej konsumpcji politycy (poprzez banki centralne) systematycznie obniżają koszt kredytu, a więc poziom stopy procentowej. Proceder ten nabrał szczególnych rozmiarów po kryzysie w 2008r.

Obecnie, światowa gospodarka, zarówno na poziomie budżetów gospodarstw domowych, jak też budżetów państw, jest ekstremalnie zadłużona. Istniejący oraz nadal zaciągany dług może być obsługiwany tylko w sytuacji utrzymywania bardzo niskiej stopy procentowej.

Wzrost stopy procentowej do poziomu wysokich kilku procent będzie oznaczał, że wiele gospodarstw domowych, firm oraz państw zbankrutuje. W przypadku skarbów państw ucieczką przed jawnym bankructwem może być wówczas hiperinflacja. Poza bankructwem już zadłużonych podmiotów, przy wysokim poziomie stóp nowe podmioty nie będą skłonne zaciągać kolejnych kredytów. W ten sposób ograniczą wzrost gospodarczy, którego spadek jeszcze bardziej obnaży niewypłacalność systemu.

W każdym państwie, czy strefie walutowej, stopa procentowa może mieć nieco inną wartość. Jej wysokość będzie się także różnić w ramach jednej strefy walutowej zależnie od długości trwania kredytu / depozytu – inna stopa może obowiązywać dla kredytów / depozytów na rok, a inna na 30 lat. Aby jednak nie zagubić się w nadmiarze danych, dla celów analizy stopy procentowej, jako wskaźnika kryzysu cywilizacji, wystarczy skupić się na najważniejszej stopie w światowej gospodarce, którą obecnie stanowi stopa 10-letnich obligacji rządu USA. Zwykle inne stopy w największych krajach rozwiniętych (strefa Euro, Japonia, Wielka Brytania) będą poruszały się w tym samym kierunku co stopa w USA.

Zmiana wskaźnika na osi czasu – odległość od wartości krytycznej

Wskaźnik stopa
trzy kreski

Wzrost cen złota

wskaźnik wart. niepokojąca

Opis wskaźnika – dlaczego warto go obserwować

Cena złota odzwierciedla stopień zaufania do systemu finansowego oraz oczekiwania inflacyjne. Im wyższa cena złota tym mniejsze zaufanie wśród inwestorów do systemu finansowego i/lub siły nabywczej walut papierowych, co może oznaczać negatywne zjawiska finansowe i gospodarcze.

W ostatnich latach po długim okresie konsolidacji, cena złota powróciła do dynamicznych wzrostów, w ślad za coraz niższym poziomem stóp procentowych, coraz wyższym zadłużeniem światowej gospodarki i coraz gorszymi perspektywami jej rozwoju. Taka tendencja wskazuje, że zaufanie do systemu finansowego zaczęło znów szybko topnieć mimo nieustających interwencji banków centralnych.

Zmiana wskaźnika na osi czasu – odległość od wartości krytycznej

Wskaźnik złoto

(Visited 510 times, 1 visits today)

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz